Back to contents

Przeciwdziałanie skutkom ubocznym

Published: 15 July 2010

Skutki uboczne mogą być uciążliwe, powodować dolegliwości czy niedogodności, a czasem nawet wzbudzać niepokój pacjenta. Pomocna jest świadomość, że można ich uniknąć. Warto też przede wszystkim pamiętać, że da się zmniejszyć ryzyko wystąpienia skutków ubocznych. A jeśli już się pojawią, zwykle można coś na nie poradzić.

Twoje nastawienie do skutków ubocznych

Na początku dobrze jest się nastawić realistycznie wobec skutków ubocznych. Mimo że trzeba mieć świadomość, że leczenie ARV może wywoływać skutki uboczne, równie ważne jest, by zdać sobie sprawę, że:

  • Dzięki leczeniu ARV masz się lepiej poczuć. Nie musisz znosić skutków ubocznych. Jeśli nie możesz sobie poradzić z jakimś skutkiem ubocznym, istnieje szansa, że można coś na to poradzić.
  • Leczenie antyretrowirusowe daje szansę na dożycie wieku zbliżonego do wieku naturalnej śmierci. Odkładanie na później decyzji o rozpoczęciu terapii z powodu lęku przed skutkami ubocznymi może zwiększyć ryzyko zachorowania. Wdrożenie terapii przy osłabionym systemie immunologicznym może nawet zwiększyć ryzyko skutków ubocznych.
  • Większość skutków ubocznych ma łagodny charakter i często słabną lub w ogóle ustępują. W przeciwnym razie można je leczyć.
  • Obecnie najczęściej stosowane leki ARV nie powodują tak poważnych skutków ubocznych, jak leki starszych generacji.
  • Niektóre skutki uboczne można bezpiecznie opanować przy pomocy innych leków.

Obecnie istnieje wiele opcji terapeutycznych ARV i możesz zmienić leczenie na takie, które nie wywoła u Ciebie skutków ubocznych.

Wiedza na temat skutków ubocznych

Gdy zamierzasz rozpocząć lub zmienić leczenie ARV, wiedza na temat skutków ubocznych poszczególnych leków może Ci pomóc w doborze najodpowiedniejszego dla Ciebie schematu lekowego.

W dalszej części broszury znajdują się szczegóły na temat najczęstszych schematów lekowych i skutków ubocznych, które mogą powodować poszczególne leki, a także jak można sobie z nimi poradzić.

Rozmowa o skutkach ubocznych

Warto porozmawiać ze swoim lekarzem lub innym członkiem zespołu medycznego o ryzyku skutków ubocznych oraz ich wpływie na Twoje życie. Warto wtedy wspomnieć twoją historię choroby, choroby występujące w Twojej rodzinie i elementy trybu życia, które mogą wpłynąć na wystąpienie skutków ubocznych. Ponadto dobrze poinformować lekarza o innych lekach, które bierzesz, by zapobiec przepisaniu Ci leku, który może wchodzić w interakcje z lekami antyretrowirusowymi.

O czym należy poinformować lekarza:

  • Stwierdzone alergie na inne leki.
  • Inne ważne problemy zdrowotne takie, jak np. choroby serca, wątroby czy nerek lub zaburzenia psychiczne (m.in. depresja).
  • Stosowanie innych leków, czy to na receptę, bez recepty, czy też środków psychoaktywnych.

Jeśli martwi Cię jakiś konkretny skutk uboczny, powiedz o tym komuś z personelu medycznego.

Z pewnością będą Ci mogli udzielić więcej informacji na jego temat oraz omówić z Tobą Twoje obawy. Mogą Ci też polecić alternatywne leczenie lub poradzić, w jaki sposób zmniejszyć negatywny wpływ danego skutku ubocznego.

Twój lekarz albo farmaceuta powinni Cię uprzedzić o potencjalnie niebezpiecznych skutkach ubocznych przepisanych Ci leków i ich objawach. Jeżeli cokolwiek jest dla Ciebie niejasne, dopytaj się o to. Powinno się także otrzymać namiary na osobę, z którą trzeba się skontaktować w przypadku gdy sądzisz, że wystąpiły u Ciebie potencjalnie niebezpieczne skutki uboczne.

Rzadko terapię ARV trzeba wdrożyć lub zmienić natychmiast i raczej nie podejmuje się takiej decyzji w jednej chwili. Jeśli to możliwe, być może wygodniej będzie zacząć leczenie w miarę niestresującym momencie w życiu, by można było dać sobie czas na oswojenie się z wszelkimi występującymi na początku skutkami ubocznymi.

Twoje życie a skutki uboczne

Styl życia może pomóc w zmniejszeniu ryzyka wystąpienia skutków ubocznych, albo przynajmniej je ograniczyć.

Rozpoczęcie lub zmiana leczenia ARV są zwykle dosyć dużym wydarzeniem w życiu, dlatego warto podchodzić realistycznie do możliwości poradzenia sobie z ewentualnymi skutkami ubocznymi. Lepiej nie planować innych poważnych zmian życiowych w tym czasie.

Warto też pamiętać pewne ogólne wskazówki.

  • Dobrze sie odżywiaj! I myśl o tym, co jesz. Dobra, zbilansowana dieta jest niezwykle ważna dla ogólnego stanu zdrowia. Lekarz może Cię skierować do dietetyka, który Ci doradzi i udzieli informacji na temat diety.
  • Sen jest bardzo istotny dla zachowania zdrowia fizycznego i psychicznego. Jeśli masz problemy z zasypianiem, dobrze, wiedzieć, że można temu zaradzić. Lekarz specjalista zajmujący się HIV lub lekarz pierwszego kontaktu mogą Ci pomóc.
  • Poczucie, że poradzisz sobie w lepszych, ale i w gorszych momentach, jest równie ważne, co dobry stan zdrowia.
  • Ważne jest regularne uprawianie sportu. Poprawia to samopoczucie i może zmniejszyć ryzyko rozwinięcia się niektórych poważnych chorób.
  • Palenie powoduje wiele problemów zdrowotnych, jak chociażby nowotwory płuc, choroby serca i udary. Nie pal. A jeśli palisz, spróbuj rzucić palenie.
  • Kontroluj ilość wypijanego alkoholu. Regularne picie w ilości przekraczającej dopuszczalną dawkę może wywołać problemy ze zdrowiem, np. choroby wątroby, serca albo udar.
  • Bądź ostrożny(a), stosując środki psychoaktywne. Jeśli czujesz się źle z powodu spożywania alkoholu lub narkotyków, być może warto wspomnieć o tym komuś z zespołu medycznego lub lekarzowi rodzinnemu, w celu otrzymania pomocy.

Zmienność skutków ubocznych

Wiele osób przyjmujących leki ARV doświadcza w którymś momencie jakichś skutków ubocznych. Większość z niepożądanych reakcji jednak ma łagodną formę, ustępują same lub można je leczyć.

Dlatego warto pamiętać, że nawet jeśli źle znosisz skutki uboczne lub masz z ich powodu kiepskie samopoczucie, raczej nie powinno tak być przez cały czas.

Równie ważne jest, by pamiętać, że nie musisz znosić skutków ubocznych, lub samodzielnie sobie z nimi radzić. Dzięki leczeniu ARV masz się poczuć lepiej. Jeśli nie radzisz sobie z jakimś skutkiem ubocznym, porozmawiaj o tym ze swoim lekarzem ds. HIV, pielęgniarką lub farmaceutą – na pewno Ci pomogą.

Community Consensus Statement on Access to HIV Treatment and its Use for Prevention

Together, we can make it happen

We can end HIV soon if people have equal access to HIV drugs as treatment and as PrEP, and have free choice over whether to take them.

Launched today, the Community Consensus Statement is a basic set of principles aimed at making sure that happens.

The Community Consensus Statement is a joint initiative of AVAC, EATG, MSMGF, GNP+, HIV i-Base, the International HIV/AIDS Alliance, ITPC and NAM/aidsmap
close

This content was checked for accuracy at the time it was written. It may have been superseded by more recent developments. NAM recommends checking whether this is the most current information when making decisions that may affect your health.

NAM’s information is intended to support, rather than replace, consultation with a healthcare professional. Talk to your doctor or another member of your healthcare team for advice tailored to your situation.