Back to contents

Najczęstsze skutki uboczne

Published: 15 July 2010

Ta część broszury poświęcona jest najpowszechniejszym skutkom ubocznym, wywołanym przez obecnie stosowane leki ARV.

Zawarte tu informacje mają na celu pomóc Ci w rozpoznaniu ewentualnych skutków ubocznych, w przypadku ich wystąpienia. Znajdziesz też informacje na temat sposobów radzenia sobie z niepożądanymi reakcjami na leki.

Warto pamiętać kilka rzeczy o skutkach ubocznych:

  • Wiele objawów, na przykład ból głowy, biegunka, nudności lub wymioty czy wysypka, mogą mieć przyczynę niezwiązaną z lekami ARV. Gdy wystąpią, mogą nie być powodem leczenia antyretrowirusowego.
  • Dobrze jest wspomnieć lekarzowi o potencjalnych skutkach ubocznych. Ważne jest, by wykryć przyczynę tych objawów.
  • Nie musisz znosić skutków ubocznych – prawie zawsze można coś na nie poradzić.

Biegunka

Biegunka może być skutkiem ubocznym większości leków antyretrowirusowych.

W przypadku pewnych leków biegunka ustępuje po upływie pierwszych kilku tygodni lub

miesięcy leczenia, ale u niektórych osób jest stałą reakcją na dany lek.

Niewiele pomagają zmiany w diecie przy biegunce spowodowanej przez inhibitory proteazy, ale istnieje szereg leków, które mogą temu zaradzić, szczególnie lek przeciwbiegunkowy, loperamid (nazwa handlowa: Imodium). Lekarz Ci go przepisze, gdy rozpoczynasz jakikolwiek schemat lekowy, który może wywołać biegunkę.

Ważne jest, aby dalej przyjmować płyny i posiłki, nawet gdy z powodu leków masz biegunkę. Jeśli biegunka stanowi dla Ciebie problem, porozmawiaj z lekarzem, co może Ci pomóc.

Pamiętaj, że biegunka może mieć też inne przyczyny, dlatego gdy długo się utrzymuje, dobrze jest porozmawiać z lekarzem, by sprawdzić, czym jest spowodowana.

Mdłości

Nudności lub wymioty mogą być skutkiem ubocznym większości leków antyretrowirusowych. Lekarz powinien Ci zaproponować tabletki przeciwwymiotne, gdy rozpoczynasz jakikolwiek schemat lekowy, który może wywołać nudności i wymioty.

Tak, jak i inne skutki uboczne, nudności i wymioty są na ogół najsilniejsze w ciągu pierwszych tygodni leczenia, a potem przybierają łagodną postać lub w ogóle ustępują.

Nudności i wymioty mogą mieć inne przyczyny, niezwiązane z leczeniem ARV. Dobrze jest powiedzieć o nich lekarzowi, szczególnie jeśli wystąpiły u Ciebie jeszcze inne objawy (przede wszystkim gorączka).

Niezależnie od przyczyny nie trzeba tego znosić – nudności i wymioty mogą utrudnić właściwe, wartościowe odżywianie, a także odpowiednie przyjmowanie leków ARV. Poza poproszeniem lekarza o środki przeciwwymiotne, podane poniżej wskazówki mogą się okazać przydatne – być może zechcesz je omówić z lekarzem, farmaceutą bądź też dietetykiem:

  • Jedz mało i często zamiast dwóch, trzech obfitych posiłków.
  • Nie łącz płynnych i stałych potraw. Jedz je z co najmniej godzinnym odstępem.
  • Unikaj jedzenia tłustych, smażonych lub pikantnych potraw. Lepiej wybieraj lekkostrawne jedzenie.
  • Spróbuj suchego jedzenia takiego, jak: sucharki, krakersy, płatki owsiane oraz owoce i warzywa, które są miękkie lub łagodne.
  • Słone jedzenie (np. krakersy, paluszki i popcorn) mogą pomóc w zmniejszeniu nudności. Zawsze, gdy wychodzisz z domu, miej przy sobie słoną przekąskę.
  • Nie kładź się w płaskiej pozycji przez przynajmniej godzinę po posiłku.
  • Spożywaj jedzenie zimne lub o temperaturze pokojowej – gorące jedzenie zwiększa nudności.
  • Herbata ziołowa (np. mięta lub rumianek) albo korzeń imbiru mogą pomóc w wyciszeniu podrażnionego żołądka.

Ból głowy

Bóle głowy mogą być skutkiem ubocznym większości leków antyretrowirusowych. W większości przypadków objawy te są łagodne i słabną lub w ogóle ustępują po kilku tygodniach leczenia. Ulgę mogą przynieść leki przeciwbólowe typu paracetamol.

Warto powiedzieć lekarzowi o bólu głowy, szczególnie gdy jest silny albo utrzymuje się przez kilka dni.

Zaburzenia nastroju lub snu

Efawirenz (Sustiva lub Stocrin), FTC (emtrycytabina, Emtriva) oraz tenofowir (Viread) – leki w skojarzonej terapii, zawartej w przyjmowanej raz dziennie tabletce Atripla – mogą powodować różne zaburzenia nastroju i snu.

Zwykle jeśli coś takiego ma miejsce, zaburzenia te są łagodne i słabną lub w ogóle ustępują po kilku tygodniach leczenia. Ale dla niektórych osób jest to trudne do zniesienia i muszą z tego powodu zmienić leki. Jeśli wystąpią u Ciebie takie niepożądane reakcje, poinformuj o tym lekarza.

Niektórym osobom pomaga przyjmowanie tego leku tuż przed snem. Początkowe przyjmowanie tabletek nasennych może również pomóc w przywróceniu nawyków związanych z porami snu.

Wysypka

Wysypka może być skutkiem ubocznym różnych leków ARV.

Tego typu wysypki często łagodnieją lub w ogóle ustępują po kilku pierwszych tygodniach leczenia, ale mimo to warto powiedzieć lekarzowi o wysypce, gdyż czasem może wskazywać na istnienie poważnych skutków ubocznych (przede wszystkim, jeśli bierzesz abacawir, etrawirynę albo newirapinę) lub infekcji.

Zaburzenia seksualne

Problemy seksualne (czasami nazywane dysfunkcją seksualną) często występują u osób z HIV. Nierzadko jest to skutek uboczny leków antyretrowirusowych, ale mogą istnieć różne inne przyczyny, więc często trudno powiedzieć, czy wiąże się to na pewno z terapią ARV.

Do problemów seksualnych należy utrata zainteresowania seksem albo ograniczone czynności seksualne (na przykład, opóźniony orgazm lub niezdolność do osiągnięcia albo utrzymania erekcji).

Oprócz skutków ubocznych leczenia (dotyczy to nie tylko leków ARV, lecz także powszechnie stosowanych leków takich, jak np. antydepresanty), możliwymi przyczynami są też niepokój i stres, zaburzenia psychiczne związane z depresją, używaniem narkotyków i alkoholu, chorobami czy procesem starzenia.

Więcej wiadomo o problemach seksualnych seropozytywnych mężczyzn niż kobiet. Inhibitory proteazy są lekami ARV najczęściej kojarzonymi z problemami seksualnymi u mężczyzn – zwykle dotyczącymi osiągnięcia albo utrzymania erekcji.

Nie wiadomo, do jakiego stopnia jest uzasadnione powiązanie inhibitorów proteazy z zaburzeniami erekcji, a także nie jest przesądzone, że jeśli rozpoczniesz przyjmowanie inhibitora proteazy, takie problemy u Ciebie wystąpią.

Jeśli pojawiłyby się u Ciebie problem seksualne, musisz wiedzieć, ze można w związku z tym wiele zrobić, dlatego dobrze wspomnieć o tym komuś z zespołu medycznego.

Należy rozważyć, czy istnieją jakiekolwiek kwestie natury psychologicznej, które mogłyby się przyczynić do Twoich problemów seksualnych.

Przyczyna problemów seksualnych może mieć podłoże medyczne, dlatego lekarz może zlecić badania, by sprawdzić poziom testosteronu albo stan serca i tętnic.

Dostępne są leki na dysfunkcję erekcji u mężczyzn. Ich nazwy to: Cialis, Levitra i Viagra. Ich działanie polega na zwiększeniu dopływu krwi do członka.

Wszystkie trzy leki mogą wchodzić w interakcje z lekami antyretrowirusowymi, szczególnie z inhibitorami proteazy i NNRTI. U osoby na terapii ARV, przepisana dawka leków na dysfunkcję erekcji będzie zmniejszona o połowę w stosunku do standardowej dawki.

Poinformuj lekarza lub farmaceutę o innych lekach, które przyjmujesz, ponieważ niektóre mogą wchodzić w interakcje z lekami na dysfunkcję erekcji

Trzeba wiedzieć, że nie wolno używać poppersów podczas stosowania leków na dysfunkcję erekcji, gdyż takie połączenie może spowodować niebezpieczny wzrost ciśnienia krwi.

Zmęczenie

Uczucie zmęczenia może być skutkiem ubocznym większości leków antyretrowirusowych.

Tak, jak w przypadku większości innych niepożądanych działań leków, ryzyko wystąpienia nadmiernego uczucia zmęczenia jest największe w pierwszych kilku tygodniach leczenia, potem objawy te słabną lub w ogóle ustępują.

Gdy zmęczenie przeszkadza Ci w codziennym funkcjonowaniu, warto powiedzieć o tym lekarzowi. Jeśli jest ono spowodowane lekami ARV, istnieje duża szansa, że można temu zaradzić. Zmęczenie może mieć też inne podłoże, dlatego jeśli wspomnisz o tym lekarzowi, będzie mógł poszukać jego ewentualnej przyczyny.

Wysypianie się, zbilansowana dieta i regularne ćwiczenia fizyczne mogą pomóc w zwalczeniu uczucia zmęczenia.

Community Consensus Statement on Access to HIV Treatment and its Use for Prevention

Together, we can make it happen

We can end HIV soon if people have equal access to HIV drugs as treatment and as PrEP, and have free choice over whether to take them.

Launched today, the Community Consensus Statement is a basic set of principles aimed at making sure that happens.

The Community Consensus Statement is a joint initiative of AVAC, EATG, MSMGF, GNP+, HIV i-Base, the International HIV/AIDS Alliance, ITPC and NAM/aidsmap
close

This content was checked for accuracy at the time it was written. It may have been superseded by more recent developments. NAM recommends checking whether this is the most current information when making decisions that may affect your health.

NAM’s information is intended to support, rather than replace, consultation with a healthcare professional. Talk to your doctor or another member of your healthcare team for advice tailored to your situation.